Qendra studimore Erasmus që prej 4 vjetësh ka nisur aktivitetin e saj për të sjellë në gjuhën shqipe vepra të njohura botërore që kanë lidhje me dialogun ndërfetar, krahasimin e feve, apo vepra kritike të disiplinave të ndryshme religjioze. Më poshtë po paraqesim projektin tonë të ardhshëm përsa i përket botimeve.

Qendra Erasmus është e hapur  dhe mirëpret çdokënd i cili  dëshiron të kontribuojë sadopak në këtë nismë. Kontributi i çdokujt shihet nga ana jonë si një privilegj dhe përgjegjësi për ta dërguar këtë nismë, në mënyrën më të mirë të mundshme, drejt realizimit të saj.

Të gjithë të interesuarit mund të na kontaktojnë në erasmus.al@gmail.com

1.  Shoqata Erasmus ka nisur një cikël prej 7 esesh akademike të shkruar nga i mirënjohuri Ismail Faruku lidhur me tema të dialogut ndërfetarë. Këto ese autori i ka mbajtur në simpoziume apo seminare botërore të dialogut ndërfetarë. Prej tyre një është botuar “Islami në dialogun ndërfetarë” edhe një tjetër pret të botohet së shpejti “Transcendenca dhe shprehja e saj”.

Pesë ese të tjera presin dritën e botimit.

Ndër to janë: (1) Islami dhe krishterimi: Dialog apo konflikt; 2) Islami dhe fetë e tjera 3) Pikat e përbashkëta ndërmjet dy religjioneve në lidhje me jetën; 4) Historia e religjionit: Natyra dhe domethënia e saj për edukimin e të krishterëve dhe dialogun krishtero-mysliman; si edhe 5) esenca e eksperiencës religjioze në Islam.

2. Bart Ehrman: Të keqcitosh Jezusin: Historia pas atyre që ndryshuan Biblën dhe përse.

Ky libër është shkruar nga teologu protestant më i njohur sot për sot në shkencën e kritikës tekstuale. Ky libër është një lloj autobiografie ku autori ka shpjeguar trajektoren e jetës së tij nga një i krishterë praktikant në një agnostik. Sipas tij arsyeja kryesore e ndryshimit të rrugës që ai kishte nisur, ishte sepse gjatë studimit të tij 30 vjeçar ai kuptoi që teksti biblik ishte ndryshuar nga skribët gjatë dy shekujve të parë, jo vetëm në detaje të parëndësishme por edhe në vende me relevancë dogmatike.

Në këtë libër autori shpjegon se ku, kur dhe pse konkretisht kjo ka ndodhur. Libri është në një gjuhë të rrjedhshme dhe të kuptueshme edhe nga publiku i gjerë.

3. Libri “Islami, Perëndimi dhe krijimi i një imazhi, Norman Daniel

Siç është bërë tashmë e njohur, si nga studiuesit mysliman ashtu edhe nga ato jo

mysliman, feja Islame është feja më e keqkuptuar në botë, veçanërisht në botën perëndimore. Atëherë mbetet pyetja, si e ka formuar mendimin e keq për Islamin perëndimi, në bazë dije, objektiviteti, argumentesh etj, apo mbi bazë padije, paragjykimi, keqdashësie, armiqësie etj.

Norman Daniel në librin e tij të mirënjohur “Islam the West a Making Of An Image”, ka analizuar formimin e mendimit perëndimor për Islamin që nga shekulli i X deri në ditët tona. Gjykimi i tij përfundimtarë është se perëndimi  e ka formuar mendimin e keq për Islamin jo në bazë dijesh dhe argumentesh por padije, keqkuptimesh, subjektiviteti madje në disa raste edhe armiqësie dhe keqdashësie.

Ky libër prej 800 faqesh i cili është një doktoraturë e mbrojtur në Queen College të Londrës, konsiderohet nga specialistët, myslimanë apo jo, si një nga librat më të mirë lidhur me këtë temë. Ne besojmë se botimi i tij në gjuhën shqipe është i një rëndësie të madhe  dhe një vlerë për shoqërinë tonë..

4. Libri Mustafa Al- Azami, “Historia e tekstit kuranor që nga revelata deri tek përpilimi"”

Shumë objeksione janë thurur për Kuranin, veçanërisht lidhur me historinë e mbledhjes së tij janë hedhur shumë hipoteza nga misionar dhe orientalist të ndryshëm. Sipas këtyre hipotezave, Kurani nuk është mbajtur mend përmendësh në kohën e profetit, për këtë arsye pjesë të ndryshme të tij kanë humbur. Më pas akuzat janë përqendruar mbi Ebu Bekrin duke hedhur idenë se ai gjatë mbledhjes së tij ka ndryshuar Kuranin me ndihmën e Zejd ibn Thabit. E më pas këto ndryshime vijuan me Othmanin, i cili sipas tyre ka qenë autori i ndryshimit më të madh të tekstit Kuanor. Disa ndryshime të vogla teksti Kuranor ka pësuar, sipas tyre, edhe gjatë kohës së Haxhaxhit i cili e paskësh ndryshuar Kuranin në 12 vende. Objeksione të tilla janë shumë të përhapura dhe libra të tërë janë botuar në gjuhën shqipe lidhur me një temë të tillë.

Për këtë arsye ne kemi menduar të përkthejmë dhe botojmë veprën e Mustafa Al- Azami, “The History of The Qur’anic Text, from revelation to Compilation”. Në këtë vepër autori sjell të gjitha argumentet historike në favor të ruajtjes së tekstit Kuranor, si edhe refuzon një për një të gjitha hipotezat e ngritura nga Orientalistët lidhur me ruajtjen e Kuranit. Për më tepër ky autor në fund të librit të tij 400 faqësh, bën edhe një analizë krahasuese ndërmjet ruajtjes së tekstit Kuranor dhe ruajtjes së tekstit biblik, duke vënë në pah dallimin e madh ndërmjet ruajtjes së Kuranit dhe tekstit biblik. Ky libër njihet si një nga punimet më të mira në gjuhën angleze lidhur me këtë temë dhe mendojmë se botimi i tij në gjuhën shqipe është mëse i nevojshëm.

5. Mustafa Azami “On Schacht’s Origin of Muhammadan Jurisprudence”

Në këtë libër autori ka hedhur poshtë tezën e Orientalistit më të famshëm në fushën e hadithit Jozeph Schacht, i cili pohonte, dhe pothuajse të gjithë orientalistët pas tij, se hadithet e profetit së bashku me zinxhirin e transmetimi janë shpikur në shekullin e dytë dhe nuk kanë ekzistuar në shekullin e parë. Arabët sipas tij në shekullin e parë nuk kanë ndjekur modelin profetik, se ai nuk ka ekzistuar, por traditat e tyre. I pari që vendosi idenë e ndjekjes së profetit si model për jetën, që shpiku hadithet dhe zinxhirin e transmetimit të tyre ka qenë Imam Shafiu. Mustafa Adhami në librin e tij, e ka analizuar faqe për faqe, shembull për shembull tekstin e Jozef Schacht-it duke nxjerr në pah pasaktësitë e kësaj teze dhe shembujve të marra për argumentim. Ky libër është konsideruar si përgjigja definitive ndaj kësaj teze.

6. Libri “Studime mbi literaturën e hershme të hadithit" Mustafa Azami

Është bërë e zakonshme që në qarqet akademike perëndimore, të lëvrohet ideja se hadithi i profetit (a.s.) nuk është shkruar asnjëherë gjatë shekullit të parë, për këtë arsye ai ka pësuar modifikime të ndryshme. Vetëm në shekullin e dytë ai është shkruar dhe është kodifikuar. Transmetimi gojor qe mendohet ti jetë bërë hadithit gjatë shekullit të parë, ka qenë i mangët dhe ka sjellë shumë ndryshime në traditat profetike. Vetëm shkrimi ofron siguri për një ruajtje të saktë, kjo gjë nuk ka ndodhur, për këtë arsye hadithi nuk mund të konsiderohet si një burim i saktë. Muhadithi i njohur Mustafa Azami, në tezën e tij të doktoraturës në Universtitetin e Kembrixhit me titull "Studies in Early Hadith literature" e ka refuzuar bindshëm një mendim të tillë. Autori në një nga punimet më të mira të tij, ka dëshmuar ekzistencën e mëse 247 librave të shkruar gjatë shekullit të parë hixhrij, si dhe ka analizuar të gjitha dobësitë e tezës së ngritur nga Orientalistët. Ne kemi menduar që këtë punim, prej 400 faqesh, që konsiderohet një nga veprat më të mira në botë për këtë temë, ta përkthejmë dhe ta botojmë në gjuhën shqipe, duke menduar se në këtë mënyrë do të ndihmojmë akademikisht në formimin e një mendimi të saktë lidhur me vërtetësinë e burimit të dytë të sheriatit, hadithit.

7. Ismail Faruki: “Etika në krishterim: një analizë historike dhe sistematike e ideve dominante 2000 vjetet e fundit”

Ky libër është një nga librat më të njohur të Ismail Farukut. Autori në të ka analizuar idetë e 2000 vjetëve të fundit të krishterimi lidhur me raportin e njeriut me Zotin, veten dhe botën që e rrethon. Ismail Faruku në këtë libër ka zhvilluar idenë e tij të metareligjionit, që do të thotë ato parime të arsyes dhe të vlerës të cilat janë kritikisht të njohshme dhe universalisht të pranueshme përmes së cilës një studiues mund të studiojë dhe të japë gjykim për religjionin që studion.

Kjo tezë e Ismail Farukut, e cila kundërshton idenë e relativizmit kaq të përhapur në botën perëndimore, është një nga kontributet e mëdha që autori ka dhënë në shkencën e historisë së Religjioneve.

Pasi parashtron 5 parime teorike dhe 6 parime të vlerës që për të përbëjnë thelbin e metareligjionit autori ka marrë në analizë krishterimin dhe e ka kaluar në sitën e këtyre parimeve.

Personalisht mendoj se kjo vepër është një prej veprave më të mira që myslimanët kanë bërë ndonjëherë në lidhje me krishterimin.